Suốt 15 năm gắn bó với ngành Kỹ thuật, tôi đã từng đi xin việc, trực tiếp tuyển dụng, và chứng kiến không biết bao nhiêu thăng trầm của ngành. Nhưng thành thật mà nói, xu hướng chuyển dịch việc làm như hiện tại là chưa từng có tiền lệ, dù các lãnh đạo trong ngành có muốn thừa nhận hay không.
Đầu tiên, khái niệm "nhân sự kỹ thuật" giờ đây phụ thuộc hoàn toàn vào ngữ cảnh. Với cá nhân tôi, Kỹ thuật là cả một hệ sinh thái, bao gồm các kỹ sư có bằng cấp chính quy, khối văn phòng hỗ trợ (như đội thiết kế và phác thảo), và cả những người thợ lành nghề trực tiếp thi công. Mỗi ngách nhỏ trong ngành này lại có phương pháp tuyển dụng khác nhau, khiến bài toán nhân sự trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Dù vậy, vẫn có những mẫu số chung đang chi phối bức tranh tuyển dụng ngành Kỹ thuật hiện nay.
Thực tế thị trường: Thiếu hụt nhân tài nghiêm trọng
Cũng giống như nền kinh tế, ngành Kỹ thuật đã bước qua giai đoạn trì trệ và đang từng bước hồi phục. Tuy nhiên, ngay khi các công ty tăng tốc tuyển dụng cho các dự án lớn, họ lập tức vấp phải tình trạng thiếu hụt nhân tài trầm trọng. Nguyên nhân là do tốc độ đào tạo nhân sự trên toàn cầu hiện không theo kịp nhu cầu tuyển dụng thực tế.
Đổi mới giáo dục là yêu cầu cấp thiết
Nhìn chung, chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật hiện nay vẫn còn thiên về lý thuyết. Doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ hơn với nhà trường để cải tiến chương trình học, từ đó giúp thế hệ lao động kỹ thuật trẻ có nhiều cơ hội để thực hành hơn. Tôi tin rằng “Học cần đi đôi với hành". Để sinh viên được trang bị những kỹ năng thực tế sớm nhất, nhà trường nên dạy các em kiến thức nền trong hai năm đầu, sau đó, tạo điều kiện để các em có thể dành hai năm cuối để trải nghiệm thực tế trong lĩnh vực bản thân yêu thích. Như vậy, các em sẽ được doanh nghiệp đón chào ngay khi vừa bước qua cánh cổng trường Đại học.
Thời kỳ của chuyên môn Kỹ thuật cao
Sự bùng nổ của AI giúp ai cũng có thể dễ dàng tiếp cận lượng kiến thức khổng lồ, nhưng chính điều này lại đẩy những nhân sự "chuyên môn chung chung" vào thế yếu. Ứng viên sáng giá nhất hiện nay là những người thành thạo và nắm vững một kỹ năng chuyên môn cụ thể, bên cạnh đó, họ biết dùng AI để hoàn thiện công việc nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Trước kia, việc lựa chọn công việc đầu tiên thường mang tính quyết định, bởi nó định hình cả lộ trình sự nghiệp phía sau của người lao động. Ví dụ, một kỹ sư trẻ bắt đầu bằng việc học cách chế tạo linh kiện ô tô, thì việc chuyển sang lĩnh vực hệ thống âm thanh ở giai đoạn tiếp theo sẽ không hề dễ dàng.
Để xác định được ta nên tập trung phát triển chuyên sâu lĩnh vực nào, ta cần hiểu rõ xu hướng phát triển ngành kỹ thuật hiện nay. Theo báo cáo Đầu tư, Nghiên cứu & Phát triển Công nghiệp của Liên minh Châu Âu năm 2025, ngân sách dành cho Nghiên cứu & Phát triển Kỹ thuật Hàng không & Quốc phòng tăng chưa tới 5%, trong khi mảng Năng lượng lại tăng gần 20%. Có thể thấy, trong bối cảnh địa chính trị bất ổn tăng cao, tự chủ năng lượng mới là ưu tiên đầu tư số một.
Tận dụng nhóm kỹ năng chuyển đổi
Không có gì sai khi doanh nghiệp tìm kiếm những ứng viên có chuyên môn cao. Nhưng trước tốc độ thay đổi nhanh chóng của bối cảnh kinh doanh và yêu cầu việc làm ngành kỹ thuật hiện nay, cần phải thừa nhận rằng thị trường không phải luôn sẵn có những nhân lực đáp ứng chính xác yêu cầu kỹ năng. Chính vì vậy, doanh nghiệp Kỹ thuật cần nhìn nhận lại cách tiếp cận, cũng như xác định rõ yêu cầu đối với nhân sự tiềm năng.
Ứng viên - cùng với các đơn vị tuyển dụng hỗ trợ họ - cần được tham gia những chương trình đào tạo giúp phát triển các kỹ năng liền kề hoặc có thể chuyển đổi (transferable skills) từ những ngành khác. Từ đó, doanh nghiệp có thể xây dựng hồ sơ năng lực toàn diện hơn, dựa trên tiềm năng phát triển của ứng viên. Doanh nghiệp cần sẵn sàng nâng cao kỹ năng (upskill) và đào tạo lại kỹ năng (reskill) cho nhân tài ngay từ những ngày đầu để biến họ thành nhân sự nòng cốt trong dài hạn.
Khi tuyển dụng, cần cân nhắc những kinh nghiệm mà ứng viên có với yêu cầu phát triển của ngành, kể cả những lĩnh vực vẫn còn đang ấp ủ. Ví dụ, nếu bạn yêu cầu một ứng viên có 15 năm kinh nghiệm làm pin xe điện, khả năng cao bạn sẽ không tìm được người đó vì ngành này còn quá mới. Vì vậy, doanh nghiệp cần linh hoạt hơn khi tuyển dụng.
Áp dụng giải pháp tuyển dụng linh hoạt
Tuyển dụng nhân sự Kỹ thuật luôn đòi hỏi sự linh hoạt, thay vì áp dụng một công thức cố định. Mục tiêu chính là tiếp cận đúng người, đúng việc, đúng thời điểm. Tuy nhiên, điều này trở nên phức tạp hơn khi mỗi nhóm nhân sự cần cách tuyển dụng khác nhau. Ví dụ, không thể tuyển một Kỹ sư cơ khí được đào tạo chính quy như cách tuyển Thợ hàn và ngược lại.
Vì vậy, thay vì tiếp cận nhiều nguồn nhân lực rời rạc, hợp tác với đơn vị cung cấp giải pháp nhân sự có chuyên môn sâu cùng mạng lưới nhân tài rộng khắp tại nhiều lĩnh vực sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng đội ngũ nhân sự Kỹ thuật chất lượng cao nhanh chóng và hiệu quả hơn. Cách tiếp cận này cho phép doanh nghiệp linh hoạt điều chỉnh nguồn lực theo nhu cầu thực tế, từ đó bám sát tiến độ công việc và giải quyết kịp thời bài toán thiếu hụt nhân tài.
Tầm nhìn chiến lược cho thị trường việc làm ngành Kỹ thuật
Những thay đổi nhanh chóng của công nghệ, nhân khẩu học và những yêu cầu mới của doanh nghiệp đang trực tiếp thách thức mô hình tuyển dụng nhân sự Kỹ thuật truyền thống. Trong bối cảnh thế giới việc làm không ngừng biến động, câu hỏi cho doanh nghiệp không còn là "có nên" thay đổi mô hình nhân sự hay không, mà là nên thay đổi ra sao và với tốc độ nào để không bị bỏ lại phía sau.
Làm thế nào để doanh nghiệp Kỹ thuật có thể tối ưu chiến lược nhân sự trong dài hạn?
👉🏻 Tìm hiểu ngay tại Báo cáo Thị trường lao động toàn cầu ngành Kỹ thuật 2026
Tác giả
Với 20 năm làm việc trong lĩnh vực Kỹ thuật và Công nghệ, Jorge Puente hiện là Giám đốc Tuyển dụng Kỹ thuật khu vực Châu Âu của Manpower tại Madrid. Ông phụ trách dẫn dắt chiến lược phát triển nguồn nhân lực trên toàn khu vực.
