Ngành sản xuất đang bước vào giai đoạn chuyển đổi lớn nhất trong nhiều thập kỷ dưới tác động của AI, tự động hóa, dịch chuyển chuỗi cung ứng và áp lực thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở con người. Theo Báo cáo Thị trường Lao động Toàn cầu Ngành Sản xuất 2026, 72% doanh nghiệp sản xuất trên thế giới gặp khó khăn khi tìm kiếm nhân lực có kỹ năng phù hợp. Trong khi đó, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm thị trường tuyển dụng tích cực nhất toàn cầu, cho thấy nhu cầu nhân lực chất lượng cao tiếp tục gia tăng.
Vậy đâu là những xu hướng nhân lực đang định hình ngành sản xuất năm 2026 và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để duy trì lợi thế cạnh tranh?
Ngành sản xuất 2026 đang thay đổi như thế nào?
Sản xuất tiếp tục là động lực tăng trưởng kinh tế
Ngành sản xuất là lĩnh vực chuyển đổi nguyên vật liệu thành sản phẩm hoàn thiện hoặc bán thành phẩm nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng và sản xuất. Năm 2025, lĩnh vực sản xuất, chế biến, chế tạo đóng góp 31,49% vào mức tăng trưởng GDP chung của toàn nền kinh tế Việt Nam (trong khi toàn ngành công nghiệp đóng góp 35,15%). Đây là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế, đóng vai trò thúc đẩy thương mại, đầu tư và tạo việc làm.
Trước đây, ngành sản xuất chủ yếu bao gồm các lĩnh vực truyền thống như cơ khí, dệt may, da giày, thực phẩm và đồ uống, chế biến gỗ, hóa chất, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ và xu hướng chuyển đổi số, ngành sản xuất ngày nay đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như điện tử, bán dẫn, thiết bị y tế, ô tô, tự động hóa công nghiệp, năng lượng sạch và sản xuất thông minh.
Ngày nay, tăng trưởng của ngành sản xuất không còn được thúc đẩy chủ yếu bởi lao động giá rẻ hay mở rộng công suất. Thay vào đó, AI, tự động hóa, chuyển đổi số, xu hướng nội địa hóa chuỗi cung ứng, chi phí năng lượng và những biến động địa chính trị đang trở thành các yếu tố định hình năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Kéo theo đó là sự thay đổi mạnh mẽ về nhu cầu kỹ năng và cơ cấu nhân lực trong toàn ngành.
Ngành sản xuất Việt Nam hưởng lợi từ dịch chuyển chuỗi cung ứng
Trong những năm gần đây, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng và chiến lược China+1 đã thúc đẩy nhiều doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm các địa điểm sản xuất mới tại châu Á. Theo dữ liệu từ Manpower, hơn 400 tỷ USD dòng chảy thương mại toàn cầu đã dịch chuyển do căng thẳng thuế quan và những thay đổi trong chuỗi cung ứng quốc tế.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho các ngành công nghiệp ở Việt Nam, đặc biệt là:
- Điện tử và linh kiện điện tử
- Bán dẫn
- Thiết bị công nghiệp
- Công nghiệp phụ trợ
- Logistics công nghiệp
- Năng lượng và công nghệ xanh
Đây cũng là những ngành sản xuất tiềm năng được kỳ vọng sẽ tạo nhu cầu lớn đối với lao động kỹ thuật và quản lý sản xuất tại Việt Nam trong những năm tới.
5 xu hướng nhân lực lớn nhất của ngành sản xuất năm 2026
1. Thiếu hụt nhân tài cản trở tăng trưởng
Mặc dù nhu cầu tuyển dụng vẫn duy trì ở mức cao, tình trạng thiếu hụt nhân lực đang trở thành rào cản tăng trưởng của ngành sản xuất toàn cầu. Báo cáo Thị trường Lao động Toàn cầu Ngành Sản xuất 2026 hé lộ có tới 72% doanh nghiệp sản xuất trên thế giới gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân lực có kỹ năng phù hợp.
Điều đáng lo ngại là tình trạng thiếu hụt nhân tài đang trở thành thách thức mang tính cấu trúc của ngành sản xuất. Nguyên nhân đến từ 3 yếu tố:
- Già hóa lực lượng lao động: Tình trạng già hóa lao động đang tiếp tục thu hẹp nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm và làm giảm nguồn cung nhân lực sản xuất tại nhiều thị trường.
- Nhu cầu kỹ năng mới tăng nhanh: AI, tự động hóa và sản xuất thông minh đang làm thay đổi yêu cầu đối với lực lượng lao động. Các kỹ năng khó tuyển dụng nhất hiện nay trong ngành sản xuất là kỹ năng sản xuất (30%), kỹ thuật (26%) và phát triển ứng dụng AI (22%).
- Khoảng trống đào tạo làm gia tăng khoảng cách kỹ năng: 60% lao động ngành sản xuất cho biết họ chưa được đào tạo kỹ năng trong vòng 6 tháng gần nhất.
2. AI và lao động sản xuất: Thay đổi vai trò thay vì thay thế con người
Dù 45% lao động ngành sản xuất lo ngại AI và tự động hóa có thể thay thế vị trí của họ trong tương lai gần, tác động lớn nhất của AI không nằm ở việc thay thế con người mà ở việc tái định hình cách thức làm việc.
Các công việc mang tính lặp lại ngày càng được tự động hóa, trong khi vai trò của con người chuyển dịch sang những hoạt động có giá trị cao hơn như giám sát vận hành, xử lý sự cố, ra quyết định, cải tiến liên tục và đổi mới sáng tạo. Điều này đồng nghĩa với việc thách thức lớn nhất của doanh nghiệp không phải là thay thế lao động bằng AI, mà là chuẩn bị lực lượng lao động đủ kỹ năng để làm việc hiệu quả cùng AI.
Tại Việt Nam, 93% doanh nghiệp nhận thấy người lao động của họ gặp khó khăn khi ứng dụng AI do các rào cản về kỹ năng, đào tạo và quy định liên quan đến dữ liệu.
3. Tự động hóa làm tăng nhu cầu lao động tay nghề cao
Một trong những hiểu lầm phổ biến về tự động hóa là robot sẽ làm giảm nhu cầu nhân lực trong ngành sản xuất. Thực tế, xu hướng này đang tạo ra nhu cầu lớn hơn đối với lao động có kỹ năng cao. Nghiên cứu của ManpowerGroup cho biết 93% doanh nghiệp sản xuất toàn cầu tin rằng robot và công nghệ sản xuất thông minh sẽ tái định hình lực lượng lao động trong những năm tới.
Khi các công việc mang tính lặp lại dần được tự động hóa, nhu cầu tuyển dụng lại tăng mạnh đối với các vị trí như kỹ sư tự động hóa, kỹ thuật viên bảo trì robot, chuyên gia dữ liệu sản xuất, chuyên gia AI trong nhà máy và kỹ sư sản xuất thông minh. Đồng thời, doanh nghiệp cũng ngày càng coi trọng các kỹ năng số, tư duy hệ thống và khả năng giải quyết vấn đề để thích ứng với môi trường sản xuất 4.0. Đáng chú ý, 50% doanh nghiệp dự kiến tái bố trí nhân sự hiện tại và 42% lên kế hoạch tuyển dụng cho các vai trò mới nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi này.
Xu hướng trên cũng đang mở ra cơ hội lớn cho nhiều ngành sản xuất tiềm năng như bán dẫn, điện tử, robot công nghiệp, thiết bị tự động hóa và các lĩnh vực công nghệ cao.
4. Dịch chuyển chuỗi cung ứng tạo làn sóng nhu cầu nhân lực mới
Xu hướng đưa sản xuất về gần thị trường tiêu thụ đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, với quy mô đầu tư mới dự kiến đạt khoảng 1.000 tỷ USD tính đến năm 2030. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp đang nhận ra một thực tế rằng xây dựng nhà máy dễ hơn xây dựng hệ sinh thái nhân tài. Trong khi dây chuyền sản xuất có thể được triển khai trong thời gian ngắn, việc phát triển nguồn nhân lực đủ kỹ năng để vận hành các nhà máy hiện đại thường mất nhiều năm.
Tại Việt Nam, làn sóng FDI và chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn toàn cầu đang mở ra cơ hội lớn cho các ngành điện tử, bán dẫn và công nghệ cao. (Trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đứng đầu, chiếm 53,3% tổng vốn FDI đăng ký mới). Điều này kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các vị trí như:
- Kỹ sư sản xuất
- Quản lý chất lượng
- Chuyên gia chuỗi cung ứng
- Chuyên gia logistics
- Quản lý vận hành nhà máy
5. Upskilling trở thành chiến lược sống còn của doanh nghiệp sản xuất
Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, tăng cường đào tạo và nâng cao kỹ năng đang trở thành cơ hội lớn nhất để doanh nghiệp sản xuất duy trì lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có tới 60% lao động ngành sản xuất chưa được đào tạo kỹ năng trong 6 tháng gần nhất, dù phần lớn người lao động sẵn sàng học hỏi và thích nghi với công nghệ mới.
Điều này cho thấy khoảng cách hiện nay không nằm ở người lao động, mà nằm ở khả năng triển khai các chương trình đào tạo của doanh nghiệp.
Xu hướng này cũng được phản ánh rõ tại Việt Nam. Theo Khảo sát Xu hướng Tuyển dụng Quý 3/2026, hơn 70% doanh nghiệp tại Việt Nam cho biết các chương trình đào tạo kỹ năng cho người lao động có tác động tích cực đến năng suất lao động.
Doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam nên chuẩn bị gì cho năm 2026?
Các xu hướng trên cho thấy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất sẽ ngày càng được quyết định bởi chiến lược nhân lực. Để thích ứng và tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp nên tập trung vào 4 ưu tiên sau:
1. Nhân lực sản xuất cần trở thành ưu tiên chiến lược
Khi công nghệ ngày càng dễ tiếp cận, yếu tố tạo khác biệt giữa các doanh nghiệp sản xuất chính là chất lượng và khả năng thích ứng của lực lượng lao động sản xuất.
2. Xây dựng lộ trình nâng cao kỹ năng cho các vị trí trọng yếu
Doanh nghiệp cần ưu tiên trang bị cho người lao động các kỹ năng AI, kỹ năng số, năng lực vận hành trong môi trường tự động hóa, cùng các kỹ năng mềm như thích ứng, tư duy hệ thống và giải quyết vấn đề.
3. Kết hợp linh hoạt lao động dài hạn và lao động thời vụ
Mô hình nhân lực linh hoạt giúp doanh nghiệp nhanh chóng điều chỉnh quy mô lao động theo nhu cầu sản xuất, tối ưu chi phí vận hành trong bối cảnh thị trường biến động, đồng thời tiếp cận kịp thời các kỹ năng chuyên môn đang khan hiếm mà không phải tuyển dụng dài hạn.
4. Tăng cường năng lực tuyển dụng cho các kỹ năng hiếm
Khi các kỹ năng về AI, tự động hóa và kỹ thuật ngày càng khan hiếm, doanh nghiệp cần chủ động mở rộng nguồn ứng viên, đa dạng hóa kênh tuyển dụng và hợp tác với các đối tác nhân sự uy tín.
Thông điệp
AI, tự động hóa hay dịch chuyển chuỗi cung ứng có thể tiếp tục định hình tương lai của ngành sản xuất. Tuy nhiên, điểm chung của mọi xu hướng này là đều làm gia tăng nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ năng phù hợp. Khi khoảng cách kỹ năng ngày càng lớn và cuộc cạnh tranh nhân tài trở nên gay gắt hơn, khả năng thu hút, phát triển và giữ chân người lao động sẽ là yếu tố quyết định năng lực tăng trưởng và khả năng thích ứng của doanh nghiệp sản xuất trong những năm tới.
Những xu hướng trên chỉ là một phần của bức tranh toàn cảnh. Khám phá thêm các dữ liệu, phân tích và khuyến nghị chuyên sâu từ Báo cáo Thị trường Lao động Toàn cầu Ngành Sản xuất 2026 mới nhất của Manpower.
