Giải mã bài toán lao động thời vụ trước thay đổi trong Luật BHXH

Từ ngày 01/07/2025, theo quy định của Luật Bảo hiểm Xã hội số 58/2024/QH15 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP, việc tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) trở thành nghĩa vụ bắt buộc đối với cả lao động bán thời gian và lao động thời vụ. Thay đổi này đã làm gia tăng sự e dè từ một bộ phận người lao động, đặc biệt là nhóm có thu nhập ngắn hạn và tính ổn định thấp. Không ít trường hợp từ chối ký hợp đồng, yêu cầu trả lương bằng tiền mặt hoặc rút khỏi thị trường lao động chính thức để tránh nghĩa vụ đóng BHXH. 

Điều này đặt doanh nghiệp vào thế khó: Nếu không đáp ứng yêu cầu của người lao động thì khó tuyển – khó giữ người; nhưng nếu “chiều theo” thì ngay lập tức đối mặt rủi ro pháp lý. Nguy cơ đứt gãy nhân sự trong các giai đoạn cao điểm sản xuất – kinh doanh là hoàn toàn hiện hữu. 

Tại sự kiện Labor Talk: Thay đổi mới trong luật BHXH - Tác động đến doanh nghiệp & lao động thời vụ của Manpower Việt Nam diễn ra tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh trong tháng 1, các chuyên gia đã phân tích sâu bài toán lớn: Làm thế nào để doanh nghiệp không bị “vỡ trận” trước những thay đổi trong luật BHXH? Giải pháp nào để biến những thách thức tuân thủ trở thành động lực để nâng cấp hệ thống nhân sự, tăng tính minh bạch và nâng cao sức cạnh tranh dài hạn? 

Thay đổi trong luật BHXH 2025: Quyền lợi dài hạn mâu thuẫn với "cơm áo" trước mắt  

Trong phiên thảo luận tại Labor Talk, các diễn giả và đại diện doanh nghiệp đều nhìn nhận một thực tế: Đối với lao động thời vụ và lao động ngắn hạn, BHXH không phải lúc nào cũng được xem như một quyền lợi hấp dẫn. 

Theo thay đổi trong luật BHXH mới, kể từ 01/07/2025, tất cả người lao động nếu làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, hoặc có thỏa thuận trả lương và chịu sự quản lý của người sử dụng lao động đều phải tham gia BHXH bắt buộc. Tức là mỗi tháng, người lao động sẽ phải trích đóng 8% tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất. 

Chú thích: TNLĐ - BNN: Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp  

Tìm hiểu cách tính BHXH theo quy định mới cho từng đối tượng tại ĐÂY 

Với nhân sự cấp cao hoặc nhân viên chính thức, đây là khoản đầu tư dài hạn; nhưng với lao động thời vụ – vốn có thu nhập không cao và công việc thiếu ổn định – mức giảm 8–10% thu nhập thực nhận là một gánh nặng. 

Hệ quả là doanh nghiệp phải đối mặt với nguy cơ tỷ lệ nghỉ việc tăng vọt. Đây chính là lúc bộ phận quản lý nguồn nhân lực rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”: Tuyển dụng đã khó, giữ người trong bối cảnh phải tuân thủ luật mới càng khó hơn.  

Thảo luận cùng chuyên gia để tháo gỡ khó khăn khi thực hiện quy định BHXH

Gánh nặng kép: Chi phí vận hành và áp lực định vị thương hiệu 

Với những thay đổi trong Luật BHXH, doanh nghiệp phải đóng thêm 17,5% quỹ lương của nhóm lao động thời vụ. Đây là khoản chi tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận và chi phí vận hành. Tuy nhiên, thực tế cho thấy con số này chưa hẳn là gánh nặng lớn nhất. 

Khám phá chi phí ẩn phía sau con số 17,5%

Kinh nghiệm từ Manpower Việt Nam – đơn vị thường xuyên quản lý hàng nghìn lao động thời vụ mỗi tháng cho nhiều đối tác – cho thấy thách thức lớn hơn lại nằm ở khâu quản lý và hành chính: Rà soát hồ sơ, đăng ký mã số BHXH, báo tăng/giảm nhân sự liên tục, xử lý chế độ ốm đau, thai sản… Với lực lượng thời vụ có mức biến động cao, những công việc này tạo áp lực đáng kể cho bộ phận nhân sự và kế toán. 

Chỉ một sai sót nhỏ trong xác định đối tượng tham gia hoặc báo cáo chậm cũng có thể dẫn đến rủi ro lớn. Doanh nghiệp có thể bị phạt chậm đóng 0,03%/ngày, thậm chí đối mặt với chế tài hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu trốn đóng. Ngoài ra, việc chậm hoặc trốn đóng BHXH còn khiến doanh nghiệp mất cơ hội thi đua – khen thưởng, và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh tuyển dụng, đặc biệt trong mắt các đối tác quốc tế vốn đề cao tính tuân thủ. 

Tìm hiểu chiến lược cân bằng lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động

Biến thách thức thành đòn bẩy: Linh hoạt trong chiến lược nhân sự  

Từ góc nhìn tích cực, những thay đổi trong luật BHXH là cơ hội để thị trường lao động trở nên minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Một hệ thống nhân sự tuân thủ đầy đủ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, đồng thời củng cố uy tín và sức hút thương hiệu tuyển dụng. 

Mỗi doanh nghiệp sở hữu đặc thù khác nhau: mô hình của chuỗi bán lẻ có hàng nghìn nhân viên part-time hoàn toàn khác với nhà máy cần lao động thời vụ theo mùa. Vì vậy, thay vì áp dụng một mô hình cứng nhắc, doanh nghiệp cần chiến lược sử dụng nhân lực linh hoạt, phù hợp với vận hành thực tế. 

Và để tháo gỡ những khó khăn này, doanh nghiệp có thể lựa chọn đồng hành cùng một đơn vị tư vấn nhân sự am hiểu quy định, chuyên nghiệp và uy tín với gần 20 năm kinh nghiệm như Manpower Việt Nam để thiết kế giải pháp riêng biệt cho từng nhóm đối tượng.  

Manpower Việt Nam cung cấp hai nhóm giải pháp chính: 

• Tư vấn chuyên sâu: Hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá hiện trạng, rà soát rủi ro trong cấu trúc lương và đưa ra phương án tối ưu vừa tuân thủ vừa phù hợp vận hành.
• Thuê ngoài nhân sự (Staffing): Đây là giải pháp giúp doanh nghiệp “giải phóng” gánh nặng hành chính cho nhóm lao động thời vụ hoặc nhóm chuyên gia dự án. Manpower sẽ: 
  • Thực hiện ký HĐLĐ
  • Quản lý hồ sơ
  • Đóng BHXH
  • Xử lý chế độ bảo hiểm cho người lao động
  • Đại diện làm việc với cơ quan chức năng 

Trong thời kỳ minh bạch hóa, tuân thủ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là lợi thế cạnh tranh. Ông Nguyễn Xuân Việt Hoàng, Giám đốc Kinh doanh Toàn quốc, Manpower Việt Nam nhận định: “Nếu hiểu rõ và ứng dụng hiệu quả luật BHXH, doanh nghiệp sẽ vận hành linh hoạt hơn và người lao động cũng an tâm hơn.” 

Với vị thế là chuyên gia trong lĩnh vực nhân sự toàn cầu, Manpower Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp để biến những thách thức về tuân thủ trở thành đòn bẩy cho sự phát triển bền vững. 

Kết nối với đội ngũ chuyên gia của Manpower ngay hôm nay!